چکیده

واحة تیماء در شمال‌غربی فلات عربستان کنونی از دیرباز مورد توجه اقوام مختلف بوده است. وجود منابع دائمی آب زیرزمینی در این منطقه، عامل شکوفایی آن در هزاره نخست پیش از میلاد است و همواره در منابع تاریخی از تیماء به عنوان مرکز اصلی راه تجاری صدور ادویه، عقیق و غیره به میان‌رودان، لوانت و مصر یاد شده است. با شروع حکمرانی داریوش بزرگ با نام «ارابیا» در کتیبه‌های هخامنشی روبرو می‌شویم که شواهد باستان‌شناسی حاکی از مرکزیت تیماء برای این ساتراپی است. بر این اساس منطقة مزبور از یک سو تحت تاثیر فرهنگ‌های آشوری و بابلی از میان‌رودان بوده و از سوی دیگر فرهنگ‌های همجوار لوانت و سوریه و مصر و در نهایت هخامنشیان، آیین‌ها و دست‌آفریده‌های مردمان تیماء را متاثّر کرده است. پژوهش پیش رو با بررسی دو استل سنگی الحمراء و مکعب الحمراء که در کاوش‌های باستان‌شناسی مربوط به این ناحیه به دست آمده‌اند، به تاثیرات فرهنگ‌های مردمان همجوار و دوردست در آفرینش این آثار پرداخته است. نتیجه تحقیق پیش رو حاکی از تاثیر پارسیان در کتیبه‌نویسی آرامی و تاثیر بابلیان و مصریان باستان در به نمایش در آوردن نمادهای خدایان متعدد ایشان در یادمان‌های سنگی مورد بحث است. تاثیر محو برخی آیین‌های بومی نیز در آثار یاد شده به چشم می‌خورد که البته نمی‌توان آن را تاثیر فرهنگی مردمان چادرنشین واحة تیماء دانست.

کليدواژه ها

تیماء، الحمراء، استل، بابل، هخامنشیان

کد مقاله / لینک ثابت به این مقاله

برای لینک دهی به این مقاله، می توانید از لینک زیر استفاده نمایید. این لینک همیشه ثابت است :

نحوه استناد به مقاله

در صورتی که می خواهید در اثر پژوهشی خود به این مقاله ارجاع دهید، به سادگی می توانید از عبارت زیر در بخش منابع و مراجع استفاده نمایید:
ماهیار، شاهین، 1400، بررسی تاثیرگذاری فرهنگی ایران، میان‌رودان و مصر بر آیین‌های مذهبی مردمان تیماء در عربستان بر اساس یادمان‌های سنگی الحمراء، دومین کنفرانس ملی دوسالانه باستان شناسی و تاریخ هنر ایران، http://openaccess.ir/c/arcart2/paper_75935

دیگر مقالات این رویداد

بررسی مفاهیم و ریشه‌های باستانی حکومت یک روزه زنان در افوس

پژوهشی در سیر استحاله ی نقش پرنده در روند شکل گیری نقش سیمرغ در هنر ایران باستان

بررسی و مطالعه نقشمایه درب های خانه های سنتی بافت تاریخی شهر بیرجند

شمن و هنر اجرا (پرفورمنس آرت)

بررسی و مطالعه‌ی باستان‌شناسانه‌ی آرامگاه برجی امام‌زاده هود درگزین، همدان

تحلیلی بر ماهیت و کارکرد مهره های سنگی در فرهنگ جیرفت

نگاهی به مهم‌ترین مهرابِه‌های آیین میترا (میترایوم) در ایالت سوریه روم باستان

مطالعه عناصر معماری و هنر های تزئینی خانه حاج آقا محسن عراقی در عصر قاجار

مطالعه تطبیقی ساز عود در نگارگری مکتب هرات و مکتب دوم تبریز

نگاهی به صابئین مندائی از دیدگاه تاریخی و باستان شناسی